Invloed van Denkstijlen

Hoe komt het dat mensen in eenzelfde situatie verschillend reageren? Wat maakt dat je beter kunt samenwerken met de een dan met de ander? Welnu: grote kans dat er een verschil is in denkstijlen.

Wat is dat: Denkstijlen?

Een denkstijl is een manier van denken, dus hoe we denken, in een bepaalde situatie. De manier van denken bepaalt wat iemand opvalt en wat hem ontgaat. Er bestaan wel 34 verschillende soorten denkstijlen. Het gaat er bij denkstijlen niet om wat je denkt, maar hoe je het denkt. Met welke bril kijk jíj naar de wereld?

Denkstijlen geven een antwoord op hoe het toch mogelijk is dat mensen die hetzelfde willen bereiken (hetzelfde doel hebben) en ook nog hetzelfde belangrijk vinden (dezelfde waarden hanteren) conflicten kunnen krijgen. We worden namelijk aangestuurd door onze verschillende denkstijlen.
Zo houdt de één zich bijvoorbeeld vooral bezig met de actie, terwijl een ander vooral nadenkt óver de actie. De één is gericht op het grote overzicht terwijl de ander zich vooral bezighoudt met details. De één ziet vooral wat er klopt, terwijl bij anderen vooral opvalt wat er niet klopt (zoek de overeenkomsten versus zoekt de verschillen; welke van bovenstaande “puzzel” spreekt jou meer aan?). Sommige mensen houden zich bezig met de essentie / het concept van informatie, terwijl anderen zich vooral richten op het mogelijke gebruik, de toepassing ervan. Vraagt iemand goedkeuring aan een ander of gaat ie vooral uit van zijn eigen mening?
De verschillende denkstijlen kunnen elkaar versterken of juist afzwakken. Eén denkstijl zegt nog niet zoveel, maar de combinatie van verschillende denkstijlen, de denkstijlenmix, legt een patroon bloot van iemands manier van denken, voelen en doen binnen een bepaalde situatie.

Onenigheid
We maken het allemaal wel eens mee dat je botst met iemand, dat je elkaar even niet goed begrijpt, dat er ruzie ontstaat met iemand. Wat zorgt er nu voor dat je in conflict komt met iemand?
Het kan zijn dat ’t doel wat je voor ogen hebt verschilt met dat van de ander. Als voorbeeld: van een echtpaar wil de vrouw dolgraag op vakantie en de man blijft liever thuis. Of het kan zijn dat je beiden hetzelfde doel nastreeft, maar dat je beiden andere zaken daarin belangrijk vindt (verschillende persoonlijke waarden). In het zojuist genoemde voorbeelden willen man en vrouw nu beiden op vakantie, maar de vrouw wil daarbij een avontuurlijke invulling van de vakantie. De man daarentegen heeft rust hoog in het vaandel staan en vindt: “als we op vakantie gaan, dan heerlijk met een boekje aan het zwembad liggen!” Uit deze verschillende doelen of waardes zou een conflict kunnen ontstaan.

Vaak blijkt als er een conflict ontstaat, dan heeft dat niet zozeer te maken met doelen of waardes. Er is altijd wel een hogere gezamenlijke waarde (bijv. gezondheid) of een hoger gezamenlijk doel (bijv. sparen voor een tuinhuis of moestuin) te bepalen. Je komt dan vaak uit op een conflict in denkstijlen. Als we dan weer uitgaan van voorgenoemd voorbeeld: zowel de man als de vrouw willen op vakantie en beiden streven daarin bijv. vrijheid na (1 doel en 1 gemeenschappelijke waarde).

Denkstijl Pro-Actief versus Reactief:

De vrouw echter heeft bijv. in bepaalde situaties de denkstijl: Pro-Actief , wat o.a. staat voor actie, initiatief, daadkracht en actieve houding en de man: Reactief, wat staat voor overwegen, analyseren, beschouwen en denken. De vrouw wil samen met het gezin erop uit tijdens de vakantie: actie, lekker bezig zijn, gewoon doen. De man wil daarentegen eerst goed overwegen en goed nadenken en overdenken wat ze gaan doen als ze op vakantie zijn. Of:

Denkstijl “Naar toe” versus “Weg van”
:
De vrouw echter heeft bijv. in veel situaties de denkstijl: “Naar toe” en de man: “Weg van”. Dat betekent dat de vrouw heel erg gericht is op wat ze wil bereiken, heeft doelen voor ogen. Zij wil bijv.  kanoën of veel wandelen in bossen, etc.  De man is gericht is op wat hij uit de weg wil gaan, wat hij allemaal niet wil. Hij wil niet iets doen wat te avontuurlijk is of te gevaarlijk; “wie weet wat je allemaal kan overkomen als je gaat kanoën”.

Geen goed of fout
Er is geen goed of fout aan een bepaalde denkstijl. Iedere denkstijl heeft zijn goede kanten en zijn valkuilen (als je te pro-actief bent bijv. dan kun je als een kip zonder kop te werk gaan).
Je kunt overigens ook in conflict zijn met jezelf als je negatief bent over je eigen denkstijl en liever het tegenovergestelde zou willen zijn.  Je hebt bijv. een voorkeur in veel situaties voor de denkstijl “Voldoet niet” wat betekent dat je een goed ontwikkeld kritisch vermogen hebt en dat je verschillen opmerkt . Stel: je baalt ervan dat je zo bent en je bewondert juist mensen met een denkstijl “voldoet wel” wat betekent: dat die persoon gericht is op overeenkomsten, wat gaat er allemaal goed, gaat voor harmonie. Je bent dan in conflict met jezelf.

Inzicht in jezelf en de ander
Inzicht in de denkstijlen van iemand kan veel vertellen over de keuzes die de persoon maakt in een bepaalde situatie. Door je te verdiepen in de denkstijl van jezelf en de ander kun je inzicht krijgen in je eigen of de typerende stijl van denken, voelen en doen van de ander in een bepaalde situatie. In communicatie vormt dat een fantastische mogelijkheid om af te stemmen op anderen. Het geeft je praktische handvaten om overeenkomsten en verschillen te ontdekken in het denken en doen van de ander en jezelf.
Als de communicatie met iemand in je omgeving wat stroever verloopt, kun je via denkstijlen, de  manier van communicatie aanpassen aan de voorkeurs-denkstijl van de ander. Je zult dan sneller tot een oplossing komen. Hoe mooi is dat?!

Tekst: Miranda Custers-Salmans (
©Psychodidact)