Oorlog in mijn hoofd.
“Het is oorlog in mijn hoofd!” Ronald, voormalig officier bij Defensie en woonachtig in de omgeving van Leveroy, zit onderuitgezakt in zijn stoel. “Het is af en toe zo troebel in mijn hoofd, alsof er een dichte mist zich in mij heeft opgetrokken. En ik ben bang, ongelooflijk bang, te pas en te onpas. Als ik bijv. met de trein reis, dan scan ik de omgeving en de mensen om me heen. Wat zou er in die rugzak zitten? Wat kijkt die jongeman daar tegenover me raar? Ik hoor een bijzonder geluid, waar komt dat vandaan? Allemaal vragen en gedachtes die door mijn hoofd spoken”.

Ronald is als officier alweer enige tijd geleden uitgezonden voor een missie in Afghanistan en herinnert zich de dagelijkse angst voor de Taliban. Telkens als ze de veilige omheining van hun legerbasis verlaten, heerst er angst bij hem en zijn teamgenoten. Ze weten dat de Taliban hen in de gaten houdt. Hij is zelfs een keer overmeesterd door strijders van de Taliban. Hij is toen urenlang ondervraagd, naakt op een stoel, niet wetende wat er gaat gebeuren…..Eenmaal terug in Nederland achtervolgt de oorlog hem in zijn hoofd.

Doe je ogen maar eens dicht en stel je maar eens voor dat je zo’n zuurtje aan het eten bent. Voel maar eens hoe dat zure snoepje over je tong glijdt, slik maar eens en proef die specifieke smaak van dat zuurtje. Bijt het in gedachten maar eens stuk en proef in gedachten maar eens wat er binnenin dat zuurtje zit. En…..beginnen je kaken al samen te trekken?
Wat merk jíj als je deze oefening doet?

Defusie en de oefening met het Napoleon zuurtje
“Alleen al als ik het woord Taliban uitspreek, dan voel ik de rillingen over mijn rug lopen!” We gaan aan de slag gegaan met defusie. Het idee van defusie is dat je oefeningen doet waarbij de connectie tussen woorden, in dit geval het woord Taliban, en het gevoel wat dat oproept wat minder sterk wordt. Dat bepaalde woorden je wat minder snel raken. We beginnen, en je mag als lezer gerust mee doen, met de oefening met het Napoleon zuurtje.
Ken je die gele ronde Napoleon zuurtjes?

Het is toch heel wonderlijk dat we überhaupt hier iets voelen / ervaren? Er zijn namelijk helemaal geen zuurtjes op dit moment. En toch kun je een bijna levensecht gevoel hebben! Je wordt belazerd waar je bij staat en je weet het! Hoe vaak worden we onbewust belazerd door ons verstand?

Het is sowieso wonderlijk dat bepaalde woorden van alles en nog wat bij ons oproepen, het zijn immers maar woorden….Via deze oefening ben je als het ware “gefuseerd” met het Napoleon zuurtje en alle gedachtes en gevoelens die dit oproept. Ronald mag nu stil staan bij het woord “Taliban” en bij alle gevoelens en gedachtes die dit bij hem oproept. Dit is pijnlijk en wekt direct angst op. Ronald balt zijn vuisten en zijn lippen trekken samen. Gedurende ruim 90 seconden mag hij vervolgens het woord “Taliban” hardop uitspreken, telkens weer totdat ik hem vraag te stoppen. Als ik daarna het woord Taliban groot op een wit vel papier schrijf, zegt Ronald: “Wat raar, ik zie ineens allemaal losse letters staan en zie ook andere woorden als “aai, Ali baalt, Anita en taal”. Het is niet zo dat de oorspronkelijke betekenis van dit woord, compleet verdwenen is, maar er wordt iets aan toegevoegd: er komen nieuwe gedachtes en gevoelens bij.

Terrorist = foute toerist?
Als Ronald 1 week later weer terugkomt in m’n praktijk zijn net de afschuwelijke aanslagen in Parijs (november 2015) geweest. Ook mij laten de beelden van deze aanslag niet los. Ronald vertelt geëmotioneerd: “Ik werd opnieuw teruggeworpen in de tijd toen ik de beelden op tv zag. Het woord terrorist deed me weer terugdenken aan dat wat ik in Afghanistan heb meegemaakt. Ik ben zelf aan de slag gegaan met defusie en heb gedurende 2 minuten het woord terrorist hardop achter elkaar uitgesproken. Het is niet zo dat het woord terrorist me nu niet meer raakt, maar het voelt al wel wat lichter. Ik kwam erachter dat ik na de oefening in de plaats van het woord terrorist ineens las: “error toerist”. Een terrorist = een foute toerist. Hoe raar is dat?”
Na een 8-tal weken  vertelt Ronald dat de mist in zijn hoofd al wat meer lijkt opgetrokken, dat er weer wat meer “geniet-momenten” zijn. Dat hij meer de ruimte voelt, zich te focussen op nieuwe doelen in zijn leven.

Acceptance and Commitment Therapy (ACT)
Als je bereid bent om dit soort defusie oefeningen te doen, wie weet, ontdek je dan dat veel van je angsten en zorgen worden veroorzaakt door je verstand en niet door de werkelijkheid. Defusie is een onderdeel uit ACT. ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy. Wat ACT o.a. doet is onderzoeken hoe je op een andere, slimmere manier met vervelende gedachten, gevoelens en omstandigheden kunt omgaan. ACT werkt o.a. ook met Mindfulness, beeldspraak en ervaringsgerichte oefeningen. Hoe ACT-eer jij?

Tekst: Miranda Custers-Salmans
*Om privacy redenen zijn de namen uit dit artikel gefingeerd.